De Vaandeldrager van Rembrandt in Alkmaar

Voor het eerst in de geschiedenis is er een Rembrandt in Alkmaar te zien. De Vaandeldrager zal in de hele maand juli in Stedelijk Museum Alkmaar te bezichtigen zijn. Dit schilderij is in 2021 verworven door het Rijksmuseum mede dankzij financiële steun van de Nederlandse Staat.


Voordat Rembrandts Vaandeldrager zijn definitieve plek in het Rijksmuseum zal innemen, reist het schilderij eerst langs alle Nederlandse provincies. Voor Noord-Holland is de keuze gevallen op Alkmaar. Daar zal het tezamen met een vaandeldrager van Caesar van Everdingen te zien zijn.

Over de Vaandeldrager van Rembrandt

De Vaandeldrager van Rembrandt is een topstuk en geldt als een van de hoogtepunten in de Nederlandse kunsthistorie. Rembrandt gebruikte zichzelf als model en liet met dit schilderij zien wat hij in huis had. Er zijn aanwijzingen dat Rembrandt het doek niet in opdracht schilderde maar het doek zelf in huis hield. Waarschijnlijk wilde de Hollandse meester met dit schilderij zijn uitzonderlijke talent voor het verbeelden van licht, vorm en diepte etaleren. De vaandeldrager als reclamebord.

De kleding van de Vaandeldrager

Hoewel de Vaandeldrager van Rembrandts fraai is gekleed, zullen mensen in de zeventiende eeuw hem waarschijnlijk niet heel modieus hebben gevonden. Zijn kleding is zelfs voor die tijd behoorlijk ouderwets en werd grotendeels gedragen door mensen die zo’n honderd jaar daarvoor leefden, in de zestiende eeuw. Waarschijnlijk baseerde Rembrandt de kleding (en zelfs de snor) van de vaandrig op oude prenten. Hij verzamelde zulk materiaal en liet zich er vaak door inspireren.

Wat is een vaandeldrager?

Een vaandeldrager of vaandrig draagt de vlag van een schutterij of legereenheid. Hij gaat fraai gekleed, als herkenbaar verzamelpunt en boegbeeld van zijn compagnie. Het vaandel symboliseert de moed en eer van zijn eenheid; dat verdedigt hij met zijn leven. Daarom moet hij vrijgezel zijn: als hij omkomt in de strijd, laat hij geen weduwe en kinderen achter.

Nóg een vaandeldrager

Rembrandts vaandeldrager is niet alleen in Alkmaar. Hij zal worden vergezeld door een vaandeldrager die geschilderd is door Alkmaars ‘eigen’ meester: Caesar van Everdingen. De werken komen niet naast elkaar te hangen, maar krijgen elk hun eigen (tijdelijke) plek in het museum.


In 2016 wijdde Stedelijk Museum Alkmaar een tentoonstelling aan het werk van Van Everdingen. Het was toen al uit de boeken bekend dat Van Everdingen een vaandeldrager geschilderd had en dat dit werk zich in een privécollectie bevond. In 2019 kwam het schilderij ineens bovendrijven.


Met de bekendmaking van de aankoop van Rembrandts vaandeldrager en diens tournee door de Nederlandse provincies was een combinatie tussen de twee werken snel gemaakt. De eigenaar van de Van Everdingen werd bereid gevonden om het schilderij uit te lenen en na enige restauratiewerkzaamheden, prijkt het werk in juli 2022 in Stedelijk Museum Alkmaar.

Overeenkomsten

Beide werken vertonen overeenkomsten in de kleding van de vaandeldragers. Ze zijn beide duidelijk door de schilders aangekleed en zien er niet uit zoals een vaandeldrager er in die tijd bij liep. Dat is ook duidelijk te zien op andere werken in Stedelijk Museum Alkmaar waarop vaandeldragers zijn afgebeeld. De vaandeldrager van Van Everdingen draagt bijvoorbeeld een hoedje uit de 15e of 16e eeuw dat helemaal niet bij vaandeldragers hoorde. Beide schilderijen lijken een soort reclame te zijn geweest van hun respectievelijke schilders.

In de hele maand juli te zien

Rembrandts Vaandeldrager zal in juli zijn opwachting maken in Stedelijk Museum Alkmaar, tezamen met de vaandeldrager van Caesar van Everdingen. Het museum is geopend van 11:00 uur tot 17:00 uur. Speciaal voor deze gelegenheid is het museum in juli 2022 ook op maandagen geopend én gratis toegankelijk. Naast de twee vaandeldragers kan men een ruim aanbod van de Bergense School, kunstwerken uit de zeventiende eeuw en de tentoonstelling Rudi van de Wint – Reis naar het oneindige bezichtigen.

Beeldmateriaal

Over Stedelijk Museum Alkmaar

Stedelijk Museum Alkmaar is één van de oudste musea van Nederland en verbindt mensen, kunst en geschiedenis. Het museum presenteert een fraaie collectie oude en moderne kunst, kunstnijverheid en stadsgeschiedenis.

De Bergense School
Liefhebbers van de Bergense School stroming kunnen hun hart ophalen in het museum. In de vaste tentoonstelling komen de oeuvres van kunstenaars als Else Berg, Mommie Schwarz, Leo Gestel, Dirk Filarski, Gerrit Willem van Blaaderen, Arnout Colnot en Piet en Matthieu Wiegman ruim aan bod.

Altijd te zien: Topstukken uit de 17e eeuw
In de ‘Gouden Eeuw van Alkmaar’ treedt u binnen in een wereld van ontwikkeling, welzijn en rijkdom. Te zien zijn onder meer schilderijen van Jacob Cornelisz van Oostsanen, Maarten van Heemskerck, Gerard van Honthorst, Pieter Jansz Saenredam en Jan de Baen. Uitzonderlijk is de grote collectie van Caesar van Everdingen.

Contactpersoon
Eva Groentjes
Hoofd Publiekszaken
Tel.: 072-5140371
E-mail: eva@museumalkmaar.nl

Dit vind je misschien ook leuk...